Het belang van mediawijsheid?

In een tijd waarin media een steeds grotere rol spelen in ons leven, is het cruciaal om bewust en verantwoord om te gaan met de mogelijkheden die media bieden. Het ontwikkelen van mediawijsheid bij kinderen is van essentieel belang, omdat zij moeten beschikken over competenties die hen in staat stellen om op een verstandige manier gebruik te maken van media. Deze competenties zijn begrip, gebruik, communicatie en strategie. Hierbij is het essentieel dat kinderen inzicht hebben in de werking van media en hoe ze deze zelf kunnen gebruiken.

Mediaopvoeding bij baby's en dreumesen

Het is van groot belang om al vanaf een zeer jonge leeftijd bewust om te gaan met het mediagebruik van baby's. Een groep Nederlandse artsen adviseert bijvoorbeeld om baby's volledig weg te houden van beeldschermen. Overmatig gebruik hiervan kan namelijk andere belangrijke ontwikkelingen zoals de taalontwikkeling in de weg staan. Daarnaast kan blootstelling aan beeldschermen leiden tot overprikkeling. Het led-licht van telefoons en tablets kan bovendien schadelijk zijn voor de ogen van een baby.

Onderzoek toont aan dat de hersenen van baby's die veel tijd besteden aan baby-apps of baby-tv zich anders ontwikkelen. Baby's ontwikkelen hun hersenen beter door middel van interactie met hun directe omgeving. Hierbij worden ze gestimuleerd om te bewegen en al hun zintuigen te gebruiken. Het advies van experts is dan ook om actief met je baby te spelen, met hem of haar te praten, verschillende texturen te laten voelen, te laten ruiken en te proeven. Deze directe interactie is niet alleen veel leerzamer, maar ook essentieel voor de optimale ontwikkeling van een kind.

Indien ouders toch overwegen om media te gebruiken met hun baby of dreumes, wordt geadviseerd dit tot een minimum te beperken. Het advies van Mediaopvoeding.nl is om maximaal 5 minuten per dag samen televisie te kijken en slechts enkele keren per week samen internet te gebruiken.

Ouders moeten over de juiste kennis en vaardigheden beschikken om het mediagebruik van hun kinderen veilig en prettig te houden.

Mediaopvoeding bij peuters

Veel peuters tonen grote interesse in de televisie, telefoons of tablets. Voor ouders kan het daardoor verleidelijk zijn om hun kinderen achter een scherm te zetten, zodat ze zelf de tijd hebben voor andere zaken. Kinderen kunnen zich echter ook uitstekend vermaken met activiteiten die niet alleen leuk zijn, maar ook nog van groot belang voor hun ontwikkeling. Activiteiten zoals bouwen, naar muziek luisteren en dansen, puzzels maken of kleuren en tekenen zijn van onschatbare waarde. Als ouders toch media willen inzetten voor hun peuters, wordt aanbevolen om dit te beperken tot 5 tot 10 minuten schermtijd per keer en maximaal 30 minuten per dag.
 

Tips voor baby's en peuters

  • Laat je kind tot 2 jaar liever niet gebruikmaken van beeldschermen. Speelgoed is een goed alternatief voor beeldschermen.
  • Lees zoveel mogelijk voor. Dit is van essentieel belang voor de ontwikkeling van jonge kinderen.
  • Geef het goede voorbeeld. Kinderen leren door te imiteren. Matig je eigen gebruik van telefoon of tablet, omdat de kans bestaat dat je kind dit gedrag over gaat nemen. Hou daarom je eigen mediagebruik in de hand.
  • Let erop dat je kind niet vlak voor het slapengaan naar een beeldscherm kijkt. Dit geeft namelijk te veel opwinding en licht, waardoor je kind moeite kan hebben om in slaap te vallen.
  • Als je ervoor kiest om je kind filmpjes of tv-programma's aan te bieden, zorg dan voor media met simpele beelden, een langzaam tempo en geen harde geluiden. Op die manier kan je kind begrijpen en volgen wat er gebeurt. Voorbeelden van geschikte filmpjes of tv-programma’s zijn onder andere nijntje, Dribbel, Bumba, Teletubbies en BabyTV.

Mediaopvoeding bij kleuters

Kleuters maken al gebruik van verschillende soorten media. Zo kunnen ze een kinderprogramma goed volgen en bij games meedenken of meedoen. Hoewel kleuters vaak zelfstandig met tablets of smartphones om kunnen gaan, is het belangrijk om ook in deze leeftijdscategorie niet te veel tijd te besteden aan mediagebruik. Een uitgebalanceerde en gevarieerde tijdsbesteding is cruciaal voor de sociale en emotionele ontwikkeling van kleuter. Hierbij zijn ook spelen, contact met anderen en voldoende slapen van groot belang. Dit bevordert hun optimale groei en functioneren. Het advies van Mediaopvoeding.nl voor kleuters is om maximaal 10 tot 15 minuten per keer en niet meer dan 1 uur per dag media te gebruiken.

Tips voor kleuters

  • Begeleid je kleuter bij het gebruik van media. Je kan bijvoorbeeld je kind aandacht geven, ondersteunen, meekijken of controleren, en regels en afspraken maken.
  • Kies voor media die aansluiten op de ontwikkelingsfase en interesse van je kind. Kleuters geven de voorkeur aan filmpjes en tv-programma's met eenvoudige en duidelijke verhalen, herkenbare objecten en dieren, vrolijkheid, een rustig tempo en liedjes. Sesamstraat is hier een goed voorbeeld van.
  • Zorg ervoor dat je kleuter niet voortdurend wordt verleid tot mediagebruik. Stel bijvoorbeeld vaste momenten vast waarop je kind media mag gebruiken en vermijd dat de tv continu op de achtergrond aanstaat.
  • Voorkom dat je kleuter in aanraking komt met media die bedoeld zijn voor oudere kinderen of volwassenen. Houd je aan leeftijdsadviezen en classificaties van bijvoorbeeld Kijkwijzer en stel internetfilters in. Test filmpjes, apps, spelletjes en boeken eerst zelf uit voordat je het aan je kleuter laat zien.
  • Zorg voor een goede balans tussen mediagebruik en fysieke activiteiten zoals (buiten)spelen en sporten. Volgens de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) is het essentieel dat kinderen minimaal een uur per dag matig tot intensief bewegen.

Mediaopvoeding bij basisschoolkinderen

Kinderen in de basisschoolleeftijd maken volop gebruik van verschillende vormen van media. Ze ontwikkelen een eigen voorkeur voor televisieprogramma's, filmpjes en games. Ze vinden het leuk om zelf actief bezig te zijn met media, vooral nu ze leren lezen en schrijven. Hoewel media hen veel kunnen leren, blijft het van essentieel belang dat kinderen veilig leren omgaan met media en dat ouders regels en grenzen stellen aan hun mediagebruik. Het aanleren van deze regels op jonge leeftijd kan hen helpen om zich beter te beheersen tijdens de puberteit. Het advies voor kinderen tussen 6 en 8 jaar oud is maximaal 1 uur mediagebruik per dag, bij voorkeur verdeeld over twee periodes van 30 minuten. Voor kinderen van 8 tot 10 jaar is dit advies maximaal 1 à 1,5 uur per dag, en vanaf 10 jaar maximaal 2 uur per dag.

Tips voor basisschoolkinderen

Maak gebruik van de MediaDiamant van Mediawijsheid.nl, die bestaat uit vijf aspecten die belangrijk zijn voor mediaopvoeding. Deze aspecten zijn handig om in het achterhoofd te houden wanneer het gaat om mediagebruik van je kind.

  • Samen
    Samen media gebruiken versterkt de band tussen ouders en kinderen, en het is tevens veiliger. Jonge kinderen kunnen uitleg krijgen, gestimuleerd worden om deel te nemen, of troost en afleiding vinden wanneer het moeilijk of eng wordt. Het samen gebruiken van media is ook nuttig om de gezinsband te versterken. Het is gezellig om samen televisie te kijken of om de beurt te gamen. Geef zelf het goede voorbeeld door bijvoorbeeld tijdens maaltijden je smartphone weg te leggen.
  • Veilig 
    Zorg ervoor dat je kind vooral plezier beleeft aan media en vermijd risico's. Praat regelmatig met je kind over het delen van persoonlijke gegevens, foto's en video's, en over hoe ze zich netjes moeten gedragen op het internet. Aangezien elke leeftijd nieuwe interesses en risico's met zich meebrengt, is het belangrijk om voortdurend in gesprek te blijven over het mediagebruik van je kind.  Op Hoe? Zo! Mediawijs kunnen kinderen zelfstandig aan de slag met mediawijze thema’s en vinden ze tips over onder andere veilig internetten, het beschermen van hun privacy en online omgangsvormen.
  • Balans
    Maak samen met je kind afspraken over schermtijd, maar vermijd te strenge regels waar je kind geen invloed op heeft. Te strenge regels kunnen ervoor zorgen dat kinderen zich terugtrekken en geen kans krijgen om sociale vaardigheden te ontwikkelen, zoals samen oplossingen zoeken. Ook leren ze dan niet hoe ze zelfstandig kunnen omgaan met verleidingen. Bij het maken van afspraken over schermtijd kun je gebruikmaken van de overlegmethode van Thomas Gordon.
  • Plezier
    Stimuleer creatief mediagebruik om de creativiteit en probleemoplossende vaardigheden van je kind te vergroten. Moedig je kind aan om bijvoorbeeld zelf filmpjes te maken, waar ze veel plezier aan beleven.
  • Inhoud
    Zorg ervoor dat de media die je kind gebruikt passen bij zijn of haar leeftijd, ontwikkelingsfase en interesses. Maak afspraken over welke soort filmpjes, spelletjes, programma's of websites geschikt zijn, en laat je kind zelf aangeven wat hij of zij leuk vindt en waarom. Op die manier stimuleer je het kritisch denken van je kind en krijg je inzicht in hoe je kind met media omgaat.

Bronnen:

www.mediawijsheid.nl

www.nji.nl